Rouwen zij anders dan wij?

Op het vliegveld van Istanbul wordt gerouwd, maar het ziet er ingetogen uit: enkele losse rozen, een paar kaarsjes tegen een achtergrond van Turkse vlaggen. In de grote hal hebben werknemers bloemen neergelegd (gegooid, bekijk het filmpje maar) bij foto’s van hun oud-collega’s. Maar geen teddyberen of tekeningen, zoals je na zo’n aanslag op Schiphol of Heathrow wel zou zien – waarschijnlijk zo veel dat je rolkoffer erin vast zou lopen.

Rouwen ze in Istanbul anders dan wij? En hoe komt dat?

Bij collectieve rouw uiten mensen de intieme en particuliere emoties die bij verlies en rouw horen in de publieke ruimte. Of mensen massaal knuffels op de plek van een ramp neerleggen hangt dus af van hoe ze binnenshuis met rouw omgaan, denk ik.

Bron: nu.nl
Bron: nu.nl

In het boek Continuining bonds: new understandings of grief (Dennis Klass, Phyllis R. Silverman, Steven Nickman, 1996) staan manieren beschreven waarop mensen in verschillende culturen rouwen. Bij Egyptische moslims, bijvoorbeeld, worden nabestaanden aangemoedigd hun emoties te tonen en om luidruchtig verdrietig te zijn. In Bali, beschrijven de auteurs, zijn de naasten vaak vrolijk en lachen ze veel, omdat ze de overledene onrecht zouden aandoen als ze zelf niet meer van het leven zouden genieten.

Collectief rouwen is lekker nuchter en plechtig tegelijk

En wij Nederlanders, wij kopen na een schietpartij, vliegtuigongeluk of aanslag een ansichtkaart met een witte bloem erop en schuifelen met een waxinelichtje in een stoet langs de plek. Ik heb me er altijd over verbaasd dat collectief rouwen bij ons lekker nuchter en plechtig tegelijk is.

Herdenken5

Volgens Kim Putters, o.a. directeur van het Sociaal en Cultureel Planbureau, spreken die twee dingen elkaar niet tegen. In een artikel van Trouw uit juli 2014, vlak na de MH17-vliegramp, zei hij dat er onder de zogenaamde nuchterheid van Nederlanders veel emoties schuilgaan. “Andere volken laten de hele dag emoties zien, maar bij ons komen die er op cruciale momenten ook uit.” (En blijkbaar zijn die cruciale momenten niet alleen nationale rampen, maar ook Toppersconcerten en voetbalwedstrijden.)

Zou het geen waxinelichtjesmoeheid zijn?

Terug naar Turkije. Misschien is hun publieke rouw soberder dan bij ons om praktische redenen. Alleen in 2016 zijn er in Istanbul al vijf aanslagen geweest, en we zijn pas net op de helft van het jaar.  Het klinkt cynisch, maar zou het geen waxinelichtjesmoeheid zijn? Why bother als je de volgende keer weer kunt aansluiten?

Of zijn de Turken – tegen wil en dank – volwassen geworden in collectief rouwen? Ze rouwen met bloemen, zoals mensen overal ter wereld doen, maar niet met knuffels en knutselwerkjes waar je in andere situaties alleen zesjarigen mee ziet lopen. De echte vraag is dus: waarom rouwen wij zo kinderachtig?

 

Advertenties

Reageren?

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s